Ada Lovelace

IT in het algemeen en programmeren in het bijzonder zijn mannenberoepen. Dat beeld had ik ook toen ik aan mijn IT opleidingen begon. Dat ik het enige meisje was in mijn studiejaar, deed dat beeld niet bepaald kantelen. Het hield mij trouwens ook niet tegen.

Tot mijn grote verrassing ontdekte ik dat de eerste programmeur een vrouw was. Daar was ik (stiekem) trots op. Zij werd mijn held. Ook al wist ik (toen) niet meer over haar dan haar naam: Ada Lovelace.

Zelf had ik geen (vrouwelijk) rolmodel toen ik aan mijn IT opleiding begon. Ada werd mijn held tijdens mijn studie. Graag had ik meer over haar geweten en nog mooier was het geweest dat ik meer had geweten over al die andere vrouwen die een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan mijn vakgebied.

Daarom begin ik aan een blogserie over vrouwen in de ICT. Met vandaag de eerste vrouw die ik heb ontdekt: Ada Lovelace.

Wie was Ada?

Ada Lovelace in 1840 door Ada Byron King

Ada was de dochter van dichter Lord Byron en wiskundige Anne Isabella Milbanke. Ada is geboren op 10 december 1815 in Londen. Haar ouders scheidden ruim een maand later op 16 januari 1816. Ada ging bij haar moeder wonen. Haar vader verliet Engeland en ze had nog nauwelijks contact met hem.

Haar vader had een reputatie als ‘gek’ en rokkenjager. Haar moeder was bang dat zij zo als haar vader zou worden. Daarom besloot zij Ada enthousiast te maken voor wiskunde en wetenschap.

Ada’s rolmodellen

Ook helden hebben rolmodellen. Mogelijk was Ada’s moeder haar eerste rolmodel, zij was immers zelf wiskundige. Al vraag ik me af of zij dat ook zo gezien heeft. Ze kreeg blijkbaar een erg strenge opvoeding.

Toen Ada 17 jaar was, werd zij geïntroduceerd bij Mary Somerville. Ook een wiskundige. Zij vertaalde werk van astronoom en wiskundige LaPlace in het Engels. Deze teksten werden op de Cambridge universiteit gebruikt. Als vrouwelijke wiskundige was Mary Somerville Ada’s rolmodel. Zij stimuleerde haar in haar wiskunde studie.

Ada hield inmiddels van wiskunde. Zij zag de wiskundige formules als poëzie. Blijkbaar kon haar strenge, wiskundige opvoeding de poëtische neigingen die ze van haar vader had meegekregen niet onderdrukken.

Mary Somerville
Mary Somerville door Thomas Philips

Eerste programmeur

Ada werd door Mary Somerville geïntroduceerd bij Charles Babbage. Charles Babbage bedacht ‘The Analytical Engine’. Een complexe machine die wiskundige berekeningen uit kon voeren: de eerste computer.

De werking van deze machine werd beschreven door de Turijnse ingenieur Luigi Menabrea. Ada vertaalde deze beschrijving. Ada vond deze beschrijving niet voldoende. Zij voorzag namelijk dat de machine veel meer mogelijkheden had. Deze mogelijkheden beschreef zijn in haar eigen notities, die zij aan het stuk toevoegde. Haar eigen aantekeningen waren langer dan het originele stuk.

Deze notities worden gezien als de eerste programmeercode ooit geschreven. Daarom wordt Ada Lovelace gezien als eerste programmeur.

Zelf hebben Charles Babbage en Ada Lovelace deze machine en de code nooit werkend gezien. Het zou nog meer dan 100 jaar duren voor de machine werkelijkheid werd.

Visionair

Ada zag in dat de Analytical Engine niet alleen met getallen kon werken, maar ook met (wiskundige) symbolen. Ze fantaseerde hierop door en bedacht dat in de toekomst deze machines gebruikt konden worden voor het produceren van muziek of grafische kunst. Ook voorzag zijn dat de machine zowel wetenschappelijk als in de dagelijkse praktijk gebruikt kon worden. Hiermee was zij haar tijd zo’n 100 jaar vooruit.

Ze kende ook de beperkingen van de machine. Zo stelt ze dat de machine niets nieuws kan bedenken, maar enkel uitvoert wat mensen hem opdragen.

Persoonlijk leven

Ada trouwde in 1835 met William King. Hij was Baron King en first Earl of Lovelace. Zo kwam Ada aan haar titel The Right Honourable the Countess of Lovelace, of wel de naam Ada Lovelace.

Ada stierf jong, op 36-jarige leeftijd, aan de gevolgen van baarmoederkanker.

Inspiratiebron

Alan Turing liet zich inspireren door Ada’s notities inspireren bij het werk aan de eerste computers in de jaren ’40 van de twintigste eeuw.

De in 1979 ontwikkelde programmeertaal Ada is naar Ada Lovelace vernoemd. Deze taal heeft weer invloed op de programmeertalen C++, Eiffel en PL/SQL.

Charles Hoskinson, mede oprichter van het blockchain platform Cardano’s, heeft een cryptomunt vernoemd naar Ada Lovelace: ada.

Elke tweede dinsdag van oktober is het Ada Lovelace Dag. Deze dag staat in het teken van het aanmoedigen van meisjes en vrouwen te kiezen voor een carrière in STEM (Science, Technology, Engeneering, Mathematics).

Boeken & Films

Het werk en leven van Alan Turing, die zich door Ada liet inspireren, is mooi verfilmd in de film ‘The Imitiation Game‘.

Ben je geïnspireerd door het verhaal van Ada? Het boek ‘Luister nooit naar je moeder‘, geschreven door Kristien In-‘t-Ven en geïlustreerd door Marloes de Vries verteld inspirerende verhalen over meisjes en vrouwen die het verschil maken of hebben gemaakt.

Duidelijk, dienstverlenend en zonder gedoe.